مجله اینترنتی مدیریت بحران و سوانح

یکی از شاخه های مهم مدیریت بحران مربوط به بازیهای بزرگ و جهانی است که در مقطع زمانی کوتاه تعداد قابل توجهی از مردم و ورزشکاران را از نقاط مختلف جهان گرد هم می آورد و به خودی خود آسیب پذیری و خطرات احتمالی که نیاز به برنامه ریزی و مدیریت دارند را افزایش می دهد.  در حالی که مردم عادی فقط به روزهای برگزاری بازی ها توجه دارند، افراد بسیار زیادی در حال برنامه ریزی و آماده سازی شرایط مناسب برای این بازیها از چندین سال قبل می باشند.  یکی از زمینه هایی که نیاز به برنامه ریزی و آمادگی ویژه دارد برنامه های ایمنی و مدیریت بحران بازیها است.  در اینجا برای آشنایی با حجم فعالیتها برخی از جنبه های برنامه ریزی مدیریت بحران بازیهای المپیک زمستانی سال 2010 ونکوور کانادا را مورد توجه قرار می دهیم.

در حال حاضر یک تیم 370 نفری مسئول برنامه ریزی ایمنی و مدیریت بحران بازیهای المپیک 2010 ونکوور است که با شروع بازیها به بیش از 500 نفر افزایش خواهد یافت.  برنامه ای که در حال تهیه است در دوره زمانی 2 ماهه در فوریه و مارچ 2010 اجرا خواهد شد.  البته ابن افراد فقط امور برنامه ریزی را بر عهده دارند.  عملیات اجرای برنامه نیروهای بیشتری را در بر خواهد گرفت.  در مجموع اجرای این برنامه را 7000 پلیس، 4000 نیروی امنیتی بخش خصوصی و 400 نیروی نظامی به همراه تعداد زیادی آتش نشان و اورژانس بر عهده خواهند داشت.  

پیش بینی می شود که بیش از یک میلیون و دویست هزار نفر به جمعیت ونکوور در جریان بازیهای المپیک زمستانی اضافه شود.  برنامه مدیریت بحران معمول شهر برای این شرایط خاص طراحی نشده است و حفاظت از مردم و شرکت کنندگان ایجاب می نماید که برنامه ویژه مدیریت بحران و ایمنی این بازیها تهیه و اجرا شود.

یکی از مهمترین اقدامات این تیم برنامه ریزی در ابتدا ارزیابی خطر و آسیب پذیری بیش از 186 سایتی بود که قرار است بازیها در آن برگزار شوند.  در سال جاری بخصوص بخاطر آنفلونزای خوکی نیاز به برنامه ریزی و توجه خاص به این مساله نیز می باشد.

بودجه ای معادل 900 میلیون دلار برای تهیه و اجرای این برنامه در نظر گرفته شده است که حدود 491 میلیون دلار آن مخصوص فعالیتهای برنامه ریزی مدیریت بحران و ایمنی می باشد.  

برنامه های تهیه شده قبل از اجرا چندین بار تمرین می شوند تا از موثر بودن آنها اطمینان کافی حاصل شود. در تهیه و اجرای این برنامه سازمانهای مختلف محلی، استانی، ملی و بین المللی همکاری دارند و در نوع خود به هماهنگی و ارتباطات بسیار زیادی احتیاح دارد.

اولین تمرین بین المللی مدیریت بحران در محیط مجازی در سایت مجازی دانشگاه یورک در روزهای پنجم و هفتم ماه می برگزار گردید.  در این تمرینات که در دو روز برگزار شدند بیش از 50 نفر از کشورهای مختلف بطور همزمان در محیط مجازی SECOND LIFE شرکت کردند.  این کار برای اولین بار در این سطح انجام می گردید و در عین حال که هدف آن تمرین نحوه مدیریت یک بحران فرضی از نوع آنفلونزای خوکی بود ولی درصدد آزمایش و امکان سنجی این تکنولوژی برای برگزاری تمرینات بیشتر در این محیط بود.  در نوع خود این تمرینات با موفقیت و استقبال خوبی روبرو شدند و در مجموع بر اساس نظرات شرکت کنندگان این محیط قابلیتهای بالایی برای برگزاری تمرینات مدیریت بحران دارد.

با توجه به اینکه سایت Second Life از داخل ایران قابل دسترسی نیست در ادامه برخی لینکها به کلیپهای ویدیویی گرفته شده از سایت و همچنین تمرینات مورد نظر ارایه می شوند.

ویدیو های تمرینات:

http://www.yorku.ca/cst/zDEMmovies-temp/

در رابطه با سایت:

http://www.yorku.ca/cst/dotelblog/?p=363

این سایت را اینجانب برای آموزش مدیریت بحران ایجاد کرده ام.

مهندسین دانشگاه کالیفرنیا در لس آنجلس (UCLA) با اضافه کردن تجهیزاتی به ارزش 50 دلار آمریکا به تلفن همراه موفق شده اند این وسیله را تبدیل به آزمایشگاهی برای آزمایش سریع و دقیق مایعات از جمله خون در آورند که می تواند کاربردهای میدانی و عملیاتی زیادی از جمله در شرایط بحرانی داشته باشد.   

این دستگاه مایعاتی مانند خون را گرفته و وارد گوشی تلفن همراه کرده و آن را مورد بررسی قرار می دهد.  این اطلاعات که از طریق گوشی موبایل قایل ارسال به هر کجا می باشند امکان ارسال سریع اطلاعات پزشکی افراد آسیب دیده به متخصصان که ممکن است در فواصل بسیار دورتری قرار داشته باشند را فراهم می سازد. نتایج اولیه آزمایشات این روش تا 90 درصد درست بوده اند. 

البته این دستگاه و روش جایگزین روشهای پیچیده موجود نبوده بلکه در مواردی که دسنرسی به این تجهیزات به سرعت امکان پذیر نیستند مانند نقاط دور دست و شرایط بحرانی کاربرد خاص خود را خواهد داشت. سازندگان این دستگاه امیدوارند که این وسیله به زودی وارد بازار شده و در آینده نزدیک امکان انجام آزمایشهای پیچیده تر در سطوح مولوکولی و نانو را هم فراهم نماید.    

استفاده از داوطلبان یکی از اجزای جدایی ناپذیر در مدیریت بحران است.  نیروهای داوطلب چه آنها که از قبل سازماندهی شده اند و چه آنها که بطور خودجوش در شرایط بحرانی وارد عمل و فعالیت می شوند حجم قابل توجهی از مهارتها، توانایی ها و منابع را با خود به میدان می آورند که می توان از آنها قبل و حین و پس از بحرانها استفاده برد.  فعال کردن عملیات داوطلبانه بخش خصوصی نیز می تواند به میزان قابل توجهی بر این منابع بیافزاد و موجبات تقویت مدیریت بحران شود.  مدیران بحران باید بدانند که توانایی آنها در نحوه کار کردن با نیروهای داوطلب می تواند تاثیرات زیادی بر زندگی و مرگ شهروندان در شرایط بحرانی داشته باشد. نیروهای داوطلب می توانند تاثیر گذار باشند و این بر عهده سازمانهای ذیربط است تا این تاثیر گذاری ها را در جهات مثبت و کارایی بیشتر هدایت نمایند.

در عین حال که بحرانها با هم تفاوتهایی دارند ولی اغلب آنها از این جهت که در همه آنها حجم زیادی از مواد و نیروهای انسانی هجوم می آورند با هم شبیه هستند.  در شرایط بحرانی واکنش طبیعی بسیاری از انسانها آن است که با مال و یا جان خود به کمک می آیند.  با آنکه این نوع رفتارها  از روی انسان دوستی و خیر خواهی مردم می باشند ولی اگر سازمانهای دولتی و غیر دولتی آمادگی لازم برای جذب درست آنها را نداشته باشند خود منجر به بروز بحرانی ثانویه می شوند. برنامه ریزی قبلی برای برخورد با این مسایل موجب آن می شود که در زمان بحران مدیران نیاز به صرف وقت برای اینکه با این نیروها چکار بکنند نداشته باشند. 

به محض وقوع بحران افراد علاقمند شروع به یافتن راههایی برای کمک کردن می شوند و برای این کار با سازمانهای مربوطه تماس می گیرند و یا به جستجو در اینترنت می پردازند تا بهترین راه ارایه خدمت را پیدا نمایند.  سازمانهایی که نیاز به نیروهای داوطلب در این شرایط دارند باید بدانند که چگونه به سرعت آنها را وارد چرخه فعالیت نمایند.  در این موارد سیستمهای تشکیل پرونده و تخصیص نیروها به صورت دستی و یا الکترونیکی می توانند بکار گرفته شوند.  البته این افراد فقط بخشی از نیروهای داوطلب را تشکیل می دهند.  بسیاری از داوطلبان سعی می کنند که شخصا به محل وقوع بحران مراجعه می نمایند. در این موارد ایجاد سیستمهای ثبت نام در محل بحران تا حدود زیادی کارساز است و می توان از این طریق نیروهای داوطلب را با نیروهای رسمی ترکیب نمود.  در این روش نیروهای داوطلب به سرعت در محل ثبت نام شده و به مکانهای مورد نیاز هدایت می شوند در حالیکه نیروهای عملیانی موجود در صحنه همچنان بدون اینکه درگیر مدیریت داوطلبان و مسایل مربوط به آنها باشند به فعالیتهای خود ادامه می دهند.  البته نحوه ادغام نیروهای داوطلب به صحنه بحران باید با ملاحظه حساسیتهای مربوطه صورت پذیرد. نیروهای اصلی مدیریت بحران غالبا تحت شرایط فشارهای روحی و روانی کار می کنند و دچار خستگی می شوند و ادغام کردن نیروهای داوطلب خونسرد و یا غیر خسته بین آنها ممکن است کاری دشوار باشد.  کسانی که مدیریت داوطلبان را بر عهده دارند باید در انتخاب افراد برای وظایف مختلف ملاحظات مربوط به شرایط کار را در نظر بگیرند و از نیروهای صبور و پر طاقت استفاده شود.