مجله اینترنتی مدیریت بحران و سوانح

مدارس یکی از مهمترین مکانهای اجتماعی هستند که به دلیل وجود تعداد کثیری از افراد و بخصوص افراد آسیب پذیر جامعه از اهمیت زیادی از نظر برنامه ریزی و مدیریت بحران برخوردارند. اگر زلزله ها در ساعات کاری مدارس روی دهند متاسفانه حجم تلفات انسانی زلزله ها به میزان زیادی افزایش می یابد. به همین دلیل توجه برنامه ریزان و مدیران بحران در سطح محلی، منطقه ای، ملی و بین المللی به این موضوع جلب شده است. در همین راستا روز به روز ابزارهای جدیدی نیز برای اریابی خطرات مختلف ارایه می شوند. اکنون مدیران مدارس و یا مسئولین آموزش و پرورش مناطق مختلف جهان می توانند با ارایه اطلاعاتی به این سیستم نرم افزاری که از طریق اینترنت در دسترس است وضعیت خطر زلزله مدرسه و یا مدارس مورد نظر خود را بررسی نمایند. اولین اطلاعاتی که این سیستم نیاز دارد طول و عرض جغرافیایی محل مدرسه است. با دادن این اطلاعات مشخص می شود که آیا مدرسه شما کلا در منطقه پر خطر از نظر زلزله قرار دارد و یا خیر. در صورتی که در منطقه با خطر زلزله قرار داشته باشید آنگاه می توانید با دادن اطلاعات زیر به محاسبه خطر برای مدرسه مورد نظرتان بپردازید:

-نام مدرسه
-آدرس
-شهر
-استان
-کشور
-مختصات جغرافیایی
-تعداد دانش آموز
-تعداد آمورگاران و کارمندان
-داشتن و یا نداشتن برنامه اضطراری
-زمان کار مدرسه
-نوع ساختمان مدرسه
-سن ساختمان مدرسه
-ارتفاع و با تعداد طبقات مدرسه
-کیفیت ساخت مدرسه
-ارزش ساختمانی مدرسه

وقتی این اطلاعات ارایه گردیدند آنگاه نرم افزار خطر را ارزیابی کرده و گزارشی را تحویل می دهد. در این گزارش میزان خسارات و تلفات احتمالی مدرسه در اثر زلزله ای بزرگ محاسبه و ارایه می شود و توصیه هایی برای کاهش خطر ارایه می گردند.

البته از نظر متخصصان ممکن است این نرم افزارها بسیار ساده و مقدماتی باشند و هدف از توضیح آن در اینجا دادن ایده به محققان و دانشجویان برای انجام کارهایی بهتر و مناسبتر است. البته با معرفی آن مطمئنا علاقمندان ضمن استفاده نظرات و پیشنهادات خود را نیز می توانند به تهیه کننده نرم افزار ارایه نمایند.
شما می توانید این نرم افزار را در سایت زیر بیابید:

خطر زلزله در مدارس

جمعه این هفته (دهم اگوست 2007) یکی از مهمترین و شاید جنجالی ترین وقایع حقوقی مدیریت بحران در آمریکا به وقوع پیوست که می تواند برای کسانی که ابعاد حقوقی مدیریت بحران را دنبال می کنند از اهمیت زیادی برخوردار باشد. تعدادی از سازمانهای مرتبط با معلولان در شهر اوکلند (City of Oakland) از شهرداری و مدیریت بحران این شهر به دلیل عدم توجه به معلولان در برنامه ریزی بحران این شهر به دادگاه شکایت کردند. اینکه مسئولان یک شهر و یا منطقه و یا کشور بعد از وقوع بحرانها به دلایل مختلف و از جمله مسایلی مانند سوء مدیریت و یا بی توجهی تحت پیگرد قانونی قرار بگیرند کم و بیش وجود داشته است ولی اینکه مدیران شهر به دلیل بی توجهی به این مسایل در برنامه های مدیریت بحران تحت پیگرد قانونی قرار بگیرند امری جدید است که این اولین نمونه از آن در آمریکا و به احتمال زیاد در جهان به شمار می رود.
در این شکایت نامه ادعا شده است که شهر اوکلند در برنامه مدیریت بحران شهر به درستی به نیازهای سرپناه معلولان در شرایط بحرانی توجه نکرده است. این البته نقصی است که در بسیاری از برنامه های مدیریت بحران در شهرهای آمریکا و دیگر نقاط جهان وجود دارد. تجربه بحرانهای اخیر هم از جمله بحران کاترینا این موضوع را بخوبی نشان داد.
بنیاد مراکز زندگی مستقل کالیفرنیا (California Foundation for Independent Living Centers)، موسسه کالیفرنیایی ها برای حقوق معلولان (Californians for Disability Rights, Inc.) و یکی از شهروندان معمولی شهر اوکلند سه شخص حقوقی و حقیقی هستند که این شکایت را ترتیب داده اند. آنها ادعا میکنند که شهر اوکلند با کوتاهی در این زمینه قوانین حقوق مدنی فدرال و ایالتی در رابطه با دسترسی برابر معلولان به خدمات سرپناه در شرایط بحرانی را نقض کرده است. از جمله موارد نقض قانون عبارتند از:
1- کوتاهی در بررسی قابل دسترس بودن مکانهایی که در برنامه مدیریت بحران برای سرپناه در شرایط بحرانی در نظر گرفته شده اند. در فهرست مکانهای ویژه در نظر گرفته شده تعداد قابل توجهی از آنها قابلیت دسترسی معلولان وجود ندارد.
2- کوتاهی در به روز کردن برنامه از سالهای دهه 80 به گونه ای که نیازهای معلولان را در نظر بگیرد.
3- کوتاهی در ترتیب دادن شرایطی که در شرایط بحرانی دارو و تجهیزات درمانی مورد نیاز معلولان را به آنها برساند.
از نظر ارایه کنندگان این شکایت فقدان دسترسی معلولان به اماکن امن در شرایط اضطراری به معنای آن است که معلولان در شرایط بحران طبیعی و غیر طبیعی مقابله کنند و هم با بحران اداری و بروکراسی.
شهروند معلولی که این شکایت نامه را امضا کرده است معتقد است که شهر اوکلند بر اساس این برنامه معلوم نیست که بتواند در شرایط بحرانی به من کمکهای لازم را برساند . من نگران آن هستم که ماموران امداد هنگام بحرانهای بزرگ به محض اینکه درب خانه مرا بزنند و متوجه شوند که من ویلچر دارم از کمک به من صرف نظر کنند. من نمی توانم صبر کنم تا بحران اتفاق بیافتد و آنگاه اطمینان خاطر یابم.

شهر اوکلند در منطقه ای با خطر بالا از نظر زلزله، زمین لغزه، آتش سوزی و مانند آنها واقع شده است. از سال 1983 تا کنون 8 بار در این شهر وضعیت اضطراری اعلام شده است و بارها دچار خسارات جانی و مالی زیادی گردیده است. از نظر ارایه دهندگان این شکایت به دادگاه این شهر هر لحظه ممکن است مواجه با بحران شود و بنابر این بسیار مهم است که این شکایت ارایه و مورد پیگیری جدی قرار گیرد. بر اساس آمار سال 2000 نزدیک به 23 درصد مردم این شهر جزء افراد معلول و یا ناتوان و یا کم توان از نظر جسمی محسوب می شوند.
اگر چه ارایه دهندگان این شکایت به دنبال غرامت مالی از این بابت نیستند ولی در صورتی که دادگاه شهر را مقصر تشخیص دهد آنگاه شهر موظف به اصلاح برنامه و رضایت شاکیان خواهد شد و در آن صورت سایر شهرهای ایالت کالیفرنیا و آمریکا نیز برای اجتناب از تعقیب قضایی ملزم به پیروی از رای دادگاه خواهند بود.

برای بسیاری از مردم عادی بحرانها شاید به طور بسیار غیر منتظره اتفاق می افتند ولی از نظر بسیاری دیگر بحرانها در واقع ناگهانی نبوده و در طول زمان شکل می گیرند و فقط منتظر زمان وقوع خود می باشند. سقوط پل بلند و پر ترافیک مینیاپولیس در روز چهارشنبه این هفته یک نمونه بارز از این وقایع بود. کارشناسان بخصوص کسانی که در زمینه زیر ساختها تخصص دارند بر این اعتقادند که بسیاری از زیر ساختهای شهری و منطقه ای با گذشت زمان و فرسوده شدن آسیب پذیر تر شده و در شرایطی که مورد تعمیر و بازسازی مناسب و دایمی قرار نگیرند امکان خرابی و سقوط آنها فقط به کمی زمان بستگی دارد. این مساله فقط مربوط به پلها نمی شود بلکه بسیاری از زیرساختهای دیگر مانند نیروگاهها، شبکه های آب، فاضلاب، برق، مخابرات و مانند آنها را نیز در بر می گیرد. در صورت عدم توجه به این موضوع باید منتظر تعداد بیشتری از این نوع وقایع در طول سالهای آتی حتی در کشورهای پیشرفته باشیم. همچنان که جمعیت کشورها در حال پیر شدن می باشند زیرساختهای آنان نیز در حال پیر شدن است. همانطور که سیاستهای جمعیتی می کوشند تا جمعیت کشورها را جوانتر نمایند، زیر ساختها نیز باید نوسازی و یا بازسازی شوند. البته بازسازی زیرساختها پس از آنکه سقوط کرده اند راه چاره مناسبی نیست.
جالب اینکه این پل دو سال پیش مورد بازبینی و بازرسی قرار گرفته است و بازرسان ضمن آنکه نیاز به تعمیرات را تشخیص داده بودند ولی خطر را به این اندازه جدی و قریب الوقوع مطرح نکرده بودند. حتی در روز حادثه برخی اقدامات تعمیرات سطحی بر روی پل در حال انجام بوده است.
در استانداردهای آمریکا که زلزله های بزرگ تعداد تلفات نسبتا پایینی دارند تلفات حادثه اخیر از اهمیت زیادی برخوردار است بطوریکه این مساله بلافاصله موضوع بحثهای مطبوعاتی و سیاسی گشت. استفاده های سیاسی از بحرانها همواره وجود داشته است. فرو ریختن این پل نیز موج جدیدی از بحث های مربوط به زیرساختهای شهری و منطقه ای و فرسودگی آنها را بوجود آورد. با آنکه محققین از مدتها قبل بر این موضوع تاکید داشته اند ولی با وقوع این بحران توجهات سیاسی نیز به این موضوع جلب شد. اگر چه ممکن است این توجه از دوام زیادی برخوردار نباشد ولی تا کنون به اندازه کافی توجهات را بخود جلب کرده است.

این اتفاقات در هر کجای دنیا با هر سطح از توسعه یافتگی که رخ دهند درسهای قابل یادگیری برای همه مردم و کشورهای جهان می توانند داشته باشند. اینکه چرا این نوع اتفاقات می افتند و پس از رویداد چگونه می توان بحران رخ داده را مدیریت نمود تا اثرات آن به حداقل برسد و چگونه از این حادثه می توان برای جلوگیری از حوادث مشابه استفاده نمود از جمله سوالاتی است که همه باید بپرسیم و جواب آن را بدست بیاوریم. اکنون و پس از این اتفاق همه شهرداران و مسئولان مربوطه باید از خود بپرسند آیا زیرساختهای ما قابل تکیه هستند؟

مدیریت بحران به عنوان یک رشته مستقل علمی دارای سابقه زیادی نیست. به تدریج که این رشته در حال شکل گیری است بر تعداد و کیفیت منابع پایه خواندنی رشته افزوده می شود. اخیرا سازمان مدیریت بحران آمریکا فهرستی از 50 منبع برتر در رشته مدیریت بحران را شناسایی و معرفی کرده است. داشتن این فعرست برای علاقمندان این رشته حایز اهمیت بسیار است. برخی از این منابع بطور رایگان در اختیار قرار دارند.

1. Auf Der Heide. Disaster Response: Principles of Preparation and Coordination. St. Louis: Mosbe, 1989.

2. Benjamin, Daniel, and Steven Simon. The Age of Sacred Terror. New York: Random House, 2002.

3. Brower, David J. and Charles C. Bohl. Principles and Practice of Hazards Mitigation. Emmitsburg, MD: FEMA Emergency Management Higher Education Project College Course, April 2000. At: http://training.fema.gov/EMIWeb/edu/HMPrinciple.asp

4. Bullock, Jane, George Haddow, Damon Coppola, Erdem Ergin, Lisa Westerman, and Sarp Yeletaysi. Introduction to Homeland Security. Amsterdam and other cities: Elsevier, Butterworth Heinemann: 2005.

5. Burby, Raymond J., et al. Building Disaster Resilient Communities. Emmitsburg, MD: FEMA Emergency Management Higher Education Project College Course, May 2002. Accessed at:
http://training.fema.gov/EMIWeb/downloads/BuildingDRCdoc.doc

6. Burby, Raymond. Cooperating with Nature: Confronting Natural Hazards with Land-Use Planning for Sustainable Communities. Washington, DC: Joseph Henry Press, 1998.

7. Canton, Lucien G. Emergency Management: Concepts and Strategies for Effective Programs. Hoboken NJ: Wiley Inter-Science, 2007.

8. Cutter, Susan L. (Ed.). American Hazardscapes: The Regionalization of Hazards & Disasters. Wash DC: Joseph Henry Press, 2001.

9. Department of Homeland Security. National Response Plan. Washington, DC: DHS, May 25, 2006 Revision.
http://www.dhs.gov/xprepresp/committees/editorial_0566.shtm

10. Drabek, Thomas E. and Gerard J. Hoetmer (eds.). Emergency Management: Principles and Practice for Local Government. DC: International City Managers Association, 1991.

11. Drabek, Thomas E. Strategies for Coordinating Disaster Responses. Boulder, CO: Program on Environment and Behavior, Monograph 61, University of Colorado, 2003.

12. Drabek, Thomas E. Social Dimensions of Disaster, 2nd Edition.
Emmitsburg, MD: FEMA Emergency Management Higher Education Project College Course, April 2004. Accessed at:
http://training.fema.gov/EMIWeb/edu/sdd.asp

13. EMAP Standards (Emergency Management Accreditation Program). NEMA

14. Enarson, Elaine, et al. A Social Vulnerability Approach to Disasters. Emmitsburg MD: FEMA Emergency Management Higher Education Project College Course, May 2003. Accessed at:
http://training.fema.gov/EMIWeb/edu/completeCourses.asp

15. FEMA. Guide For All-Hazard Emergency Operations Planning (State and Local Guide (SLG) 101). Washington DC: FEMA, September 1996.

16. FEMA Independent Study IS-1, Emergency Manager: An Orientation to the Position.

17. FEMA. Multi Hazard Identification and Risk Assessment - A Cornerstone of the National Mitigation Strategy. Washington, DC: FEMA. 1997. Accessed at:
http://www.app1.fema.gov/mit/tsd/dl_mhira.htm

18. Flynn, Stephen. The Edge of Disaster: Rebuilding A Resilient Nation. NY: Random House, 2007.

19. Godschalk, David R., with the Assistance of David Salvesen. Breaking the Disaster Life Cycle: Future Directions in Natural Hazard Mitigation. FEMA Emergency Management Higher Education Project College Course, March 2004. Accessed at
http://training.fema.gov/EMIWeb/edu/breakingcycle.asp

20. Godschalk, David R., Timothy Beatley, Philip Berke, David Brower, and Edward Kaiser. Natural Hazard Mitigation: Recasting Disaster Policy & Planning. Island Press. 1999.

21. Haddow, George D. and Jane A. Bullock. Introduction to Emergency Management (2nd Ed.). Burlington, MA: Elsevier Butterworth-Heinemann, 2006.

22. Kincaid, J. Peter. Research and Analysis Methods in Emergency Management. Emmitsburg, MD: FEMA Emergency Management Higher Education Project College Course, December 1998. Accessed at: http://training.fema.gov/EMIWeb/edu/raem.asp

23. Laws, Ordinances, Regulations, Plans Establishing, Affecting & Guiding EM

24. Lindell, Michael K., Carla Prater, Ronald W. Perry. Fundamentals of Emergency Management. Emmitsburg MD: FEMA Emergency Management Hi-Ed Project, 2006.

25. Lustic, Ian S. Trapped in the War on Terror. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2006.

26. May, Peter J, et al. Environmental Management and Governance: Intergovernmental Approaches to Hazards and Sustainability. London & NY: Routledge, 1996.

27. McEntire, David A. Disaster Response Operations and Management. Emmitsburg, MD: FEMA Emergency Management Higher Education Project College Course, September 2005. Accessed at:
http://training.fema.gov/EMIWeb/edu/drom.asp

28. Mileti, Denis. Disasters by Design: A Reassessment of Natural Hazards in the U.S. Washington, DC: Josephy Henry Press, 1999.

29. Mueller, John. Overblown: How Politicians and the Terrorism Industry Inflate National Security Threats, and Why We Believe Them. Free Press, 2006.

30. National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States. The 9/11 Commission Report (Final Report of the National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States; Authorized Edition). New York: W.W. Norton & Co., 2004.

31. National Research Council. Facing Hazards and Disasters: Understanding Human Dimensions. Washington, DC: National Academies Press, 2006.

32. National Fire Protection Association. NFPA 1600: Standard on Disaster/Emergency Management and Business Continuinty Programs, 2007 Edition. Quincy, MA: NFPA, 2007. At:
http://www.nfpa.org/assets/files/PDF/CodesStandards/1600-2007.pdf or http://www.nfpa.org/catalog/product.asp?pid=160007&src=nfpa&order_src=A292

33. National Incident Management System (NIMS) materials, including FEMA IS-700.

34. Noji, Eric K. (Ed.). The Public Health Consequences of Disasters. New York and Oxford: Oxford University Press, 1997.

35. Perrow, Charles. 1999. Normal Accidents: Living With High-Risk Technology. Princeton, NJ: Princeton University Press.

36. Pine, John. Hazard Mapping and Modeling. Emmitsburg MD: FEMA Emergency Management Higher Education Project College Course, November 2006. Accessed at:
http://training.fema.gov/EMIWeb/edu/hmm.asp

37. Pine, John C. Technology and Emergency Management. Emmitsburg MD: FEMA Emergency Management Higher Education Project College Course, February 1999. Accessed at:
http://training.fema.gov/EMIWeb/edu/techem.asp

38. Platt, Rutherford H. Disasters and Democracy: The Politics of Extreme Natural Events. Washington, DC: Island Press, 1999.

39. Quarantelli, E.L. (ed.) What is a Disaster - Perspectives on the Question. London and New York: Routledge, 1998.

40. Rodrigeuz, Havidan, Enrico L. Quarantelli, and Russell R. Dynes. Handbook of Disaster Research. Springer, 2006.

41. Rottman, Steven J. Individual and Community Disaster Education Course. Emmitsburg, MD: FEMA Emergency Management Higher Education Project College Course, March 2000. Accessed at:
http://training.fema.gov/EMIWeb/edu/icde.asp

42. Shaw, Greg. Business and Industry Crisis Management, Disaster Recovery, and Organizational Contiuity. Emmitsburg MD: FEMA Emergency Management Higher Education Project College Course, November 1999. Accessed at:
http://training.fema.gov/EMIWeb/edu/busind.asp

43. Shaw, Gregory. Hazards Risk Management. Emmitsburg, MD: FEMA Emergency Management Higher Education Project College Course, January 2004. Accessed at:
http://training.fema.gov/EMIWeb/edu/hram.asp

44. Smith, Gavin. Holistic Disaster Recovery: Creating a More Sustainable Future. Emmitsburg MD: FEMA Emergency Management Higher Education Project College Course, September 2004. Accessible at:
http://training.fema.gov/EMIWeb/edu/sdr.asp

45. Sylves, Richard T., and William L. Waugh, Jr. Disaster Management In The U.S. and Canada - The Politics, Policymaking, Administration and Analysis of Emergency Management (2nd ed.).
Springfield, IL: Charles C. Thomas, 1996.

46. Tierney, Kathleen J, Michael K. Lindell and Ronald W. Perry. Facing the Unexpected: Disaster Preparedness and Response in the United States. Joseph Henry Press, 2001.

47. Tobin, Graham A. and Burrell E. Montz. Natural Hazards: Explanation and Integration. New York and London: The Guilford Press, 1997.

48. Waugh, William L. Living With Hazards/Dealing With Disasters-An Introduction To Emergency Management. Armonk, NY: M.E. Sharpe, Inc., 2000.

49. Waugh, William L. Jr. Terrorism and Emergency Management. Emmitsburg, MD: FEMA Emergency Management Higher Education Project College Course, September 2000. Accessed at:
http://training.fema.gov/EMIWeb/edu/tem.asp

50. Wisner, Ben, Piers Blaikie, Terry Cannon, and Ian Davis. At Risk: Natural Hazards, People’s Vulnerability and Disasters (2nd Ed.). London and New York: Routledge, 2004.